Τα μοναστήρια των Μετεώρων υψώνονται στο κέντρο της Ελλάδας, όπου ο Πηνειός ποταμός αναβλύζει από τα βαθιά φαράγγια της Πίνδου και χύνεται στην θεσσαλική πεδιάδα. Πρόκειται για γιγάντιους βράχους που έχουν χαραχθεί από τον χρόνο σε μια ποικιλία σχημάτων. Γκρίζοι σταλαγμίτες που υψώνονται προς τον ουρανό, εμφανίζονται ως δώρο της φύσης στους ευσεβείς που, παρακινημένοι από την πίστη, έχουν επιλέξει τη μοναξιά και μια ζωή λατρείας. Τα Μοναστήρια, με τις ξύλινες στοές και τις στέγες με κορνίζες, στεφανώνουν τις κορυφές αυτών των τρομερών κορυφών. Κρεμασμένα επισφαλώς πάνω από τις σκοτεινές αβύσσους, με την οροσειρά της Πίνδου στο πίσω μέρος τους και την απέραντη πεδιάδα, τα δάση, τα φαράγγια και τα γραφικά χωριά από κάτω, αυτά τα απόκοσμα ερημητήρια συνθέτουν έναν από τους πιο μαγευτικούς τόπους στη γη. Στην ύστερη βυζαντινή περίοδο και κατά την οθωμανική κυριαρχία, αυτή η μοναστική κοινότητα έγινε ιερό των διωκόμενων.
Σε αυτούς τους άγονους και απρόσιτους βράχους δημιουργήθηκε ένα κέντρο βυζαντινής τέχνης. Η ιστορία της μοναστικής κοινότητας των Μετεώρων ξεκινά τον 11ο αιώνα. Κατά τον 9ο αιώνα, οι ερημίτες εγκαταστάθηκαν στις σπηλιές και τις σχισμές των βράχων. Τις Κυριακές και τις σημαντικές γιορτές συγκεντρώνονταν στη Δούπιανη, κοντά στο Καστράκι (όπου αργότερα χτίστηκε το μοναστήρι και η εκκλησία της Παναγίας), για να διαβάσουν τη λειτουργία. Καθώς οι μοναχοί αυξάνονταν, δημιουργήθηκαν οι μονές της Δούπιανης και των Σταγών. Η ανάπτυξη της κοινότητας, ωστόσο, μπορεί να εντοπιστεί πληρέστερα από τον 14ο αιώνα και μετά, όταν ιδρύθηκαν τα πρώτα μοναστήρια. Μεταξύ 1356 και 1372, ο μοναχός Αθανάσιος ίδρυσε αυτό που έμελλε να γίνει το σημαντικότερο από όλα τα Μέγα Μετέωρα στον Πλατύ Λίθο. Ο Αθανάσιος επέβαλε πολύ αυστηρούς κανόνες στην κοινότητα, συμπεριλαμβανομένου του αποκλεισμού των γυναικών από την περιοχή. Το 1388 ο Ιωάννης Ούρεσης, μαθητής του Αθανασίου και εγγονός του Σέρβου πρίγκιπα Στεφάνου, αποσύρθηκε στο μοναστήρι ως μοναχός Ιωάσαφ και το προίκισε με πολλά πλούτη και ειδικά προνόμια. Σύντομα το Μέγα Μετέωρο απέκτησε υπεροχή έναντι όλων των κοινοτήτων και των ασκηταριών της περιοχής. Η ανάπτυξη των μοναστηριών οδήγησε επίσης στην λαμπρή περίοδο της μοναστικής ζωής, ιδιαίτερα τον 15ο και 16ο αιώνα. Σταδιακά η κοινότητα άρχισε να παρακμάζει. Από τα είκοσι τέσσερα μοναστήρια που είχαν χτιστεί όλα αυτά τα χρόνια, μόνο ελάχιστα συνεχίζουν να λειτουργούν. Στην πραγματικότητα, μόνο πέντε μοναστήρια κατοικούνται σήμερα – το Μεγάλο Μετέωρο, η Αγία Τριάδα, ο Βαρλαάμ, ο Άγιος Στέφανος και το Ρουσάνου (τα δύο τελευταία από μοναχές).
Ένας καλός ασφαλτοστρωμένος δρόμος κάνει την πρόσβαση σε κάθε ένα από τα κύρια μοναστήρια εύκολη και ενδιαφέρουσα. Μπορείτε να τα επισκεφθείτε διαδοχικά με ένα μόνο ταξίδι (21 χλμ. από την Καλαμπάκα και πίσω). Στα αριστερά του δρόμου προς τα μοναστήρια, στους πρόποδες των Μετεώρων, βρίσκεται το ασκητήριο της Δούπιανης και το παρεκκλήσι της Παναγίας του 12ου αιώνα. Σε κοντινή απόσταση βρίσκονται τα ερειπωμένα μοναστήρια Παντοκράτορα και Δούπιανης. 3 χλμ. από την Καλαμπάκα και πάλι στα αριστερά μας βρίσκεται το μοναστήρι του Αγίου Νικολάου Αναπαυσά. Χτισμένο λίγο πριν το 1510, διακοσμήθηκε το 1527 με όμορφα διατηρημένες τοιχογραφίες του διάσημου αγιογράφου Θεοφάνη του Κρητικού. Κοντά βρίσκονται τα ερείπια του μοναστηριού της Αγίας Μονής, που χτίστηκε γύρω στο 1315. Έξι χιλιόμετρα μακριά, ο δρόμος διακλαδώνεται νότια και βόρεια. Στη στροφή, στα δεξιά μας περνάμε από τη μονή Ρουσάνου, πιθανότατα χτισμένη το 1288 και ανακαινισμένη ως μοναστήρι το 1545. Περιέχει τοιχογραφίες της Κρητικής Σχολής, φτιαγμένες το 1560.
Ακολουθώντας τη νότια διαδρομή, η οποία τελικά θα μας οδηγήσει στο μοναστήρι του Αγίου Στεφάνου, συναντάμε πρώτα το μοναστήρι της Αγίας Τριάδας, χτισμένο μεταξύ 1458 και 1476 από τον μοναχό Δομέτιο. Βρίσκεται σε μια ιδιαίτερα όμορφη κορυφή και η πρόσβαση σε αυτό γίνεται μέσω μιας κυκλικής σκάλας (περίπου 140 σκαλοπατιών). Στο τέλος του δρόμου βρίσκεται το μοναστήρι και το Μουσείο του Αγίου Στεφάνου. Ένα απότομο φαράγγι χωρίζει την κορυφή από τον κύριο βράχο. Οι δύο βράχοι συνδέονται με μια γέφυρα. Αναφερόμενος ως ασκηταριά στις αρχές του αιώνα, το 1333 ο Άγιος Στέφανο επισκέφθηκε τον αυτοκράτορα Ανδρόνικο Γ΄ Παλαιολόγο. Η κεφαλή του αγίου φυλάσσεται στον καθεδρικό ναό του μοναστηριού, τον Άγιο Χαράλαμπο. Στην παλιά εκκλησία του Αγίου Στεφάνου (1350) μπορεί κανείς ακόμα να θαυμάσει τα όμορφα ξυλόγλυπτα με χρυσόφυλλα, τις τοιχογραφίες και τις παλιές εικόνες. Επιστρέφοντας στο σταυροδρόμι και στη βόρεια διαδρομή, σύντομα συναντάμε το μοναστήρι του Βαρλαάμ ανεβαίνοντας 195 σκαλοπάτια. Χτίστηκε μόλις το 1517 από τους αδελφούς Θεοφάνη και Νεκτάριο, γόνους μιας πλούσιας οικογένειας από τη Γιάννα, στη θέση του παλιού ασκηταριού του ασκητή Βαρλαάμ. Οι τοιχογραφίες στο παρεκκλήσι των Αγίων Πάντων είναι του διάσημου αγιογράφου Φράνκο Κατελάνο, που έγιναν το 1548. Ο Νάρθηκας το 1566. Το παρεκκλήσι των Τριών Ιεραρχών ανακαινίστηκε το 1627. Ο δρόμος σταματά στο Μεγάλο Μετέωρο, το μεγαλύτερο και σημαντικότερο από τα μοναστήρια. Παλαιότερα η ανάβαση στο μοναστήρι γινόταν με αρθρωτές σκάλες και με δίχτυα από καλάθια. Σήμερα ανεβαίνει κανείς μια σκάλα από 115 απότομα, ακανόνιστα σκαλοπάτια λαξευμένα στο βράχο. Χάρη σε πλούσια δωρεά, το Μεγάλο Μετέωρο έγινε αυτόνομο και απέκτησε πολλά πολύτιμα έργα τέχνης. Αξίζει επίσης να επισκεφθείτε την εξαιρετική εκκλησία της Μεταμόρφωσης του Σωτήρος με ωραίες τοιχογραφίες, που συναρπάζουν τον επισκέπτη, και έναν περίτεχνο δωδεκάπλευρο τρούλο. Ενδιαφέρον παρουσιάζουν επίσης η Τράπεζα της μονής – σήμερα Μουσείο – και τα πολυάριθμα χειρόγραφα και σπάνια βιβλία της Βιβλιοθήκης της. Σταματώντας σε αυτά τα απομονωμένα μοναστήρια και κοιτάζοντας την οροσειρά της Πίνδου και την θεσσαλική πεδιάδα από κάτω, καταλαβαίνει κανείς γιατί οι ερημίτες επέλεξαν αυτό το σημείο για να υπηρετήσουν τον Θεό και να τον προσεγγίσουν. Οι πρώτες θρησκευτικές κοινότητες στην κοιλάδα εμφανίστηκαν τον ενδέκατο αιώνα, όταν οι ερημίτες έφτιαξαν τα σπίτια τους στις σπηλιές που σκάβουν πολλούς από τους βράχους. Το 1336 ενώθηκαν μαζί τους δύο μοναχοί από το Όρος Θος, ένας από τους οποίους – ο Αθανάσιος – ίδρυσε το πρώτο μοναστήρι εδώ το 1389. Σήμερα, που μπήκαν σταθερά στον χάρτη από εμφανίσεις σε ταινίες όπως η ταινία “Μόνο για τα μάτια σου” του Τζέιμς Μποντ, τα τέσσερα πιο προσβάσιμα μοναστήρια είναι ουσιαστικά μουσεία. Μόνο δύο, η Αγία Τριάδα και ο Άγιος Στέφανος, συνεχίζουν να λειτουργούν με κάποιο πραγματικό μοναστικό σκοπό.
